Phan Thiết là quê hương của cá, mắm ngon được cả nước truyền tụng. Nhờ cá mắm nhiều mà có lắm cuộc tình duyên mặn mà dí dỏm:

“Cô kia bớt tóc cánh tiên

Ghe bầu đi cưới một thiên cá mòi

Chẳng tin giở thử ra coi

Rau răm ở dưới cá mòi ở trên”

Trong các hành trình du lịch Phan Thiết Mũi Né 2 ngày 1 đêm, hầu như du khách nào cũng có dư thời gian để lang thang nơi khu vực biển Mũi Né, bắt gặp khá nhiều nhà hàng giản dị nhưng chiều tối lúc nào cũng đông đúng thực khách. Ghé vào đây, nếu như du khách quên hỏi thì hầu như nhà hàng nào cũng luôn sẵn lòng mở lời rằng, quý khách có dùng mực một nắng hay không. Sự nhắc nhở ấy đôi khi làm du khách nghĩ đơn giản chỉ là một là một sự chào mời về một món ăn, nhưng thực chất lại không phải vậy. Bất cứ một nhà hàng nào ở Mũi Né Phan Thiết cũng đều rất quan tâm đến việc thực khách có chọn mực một nắng để thưởng thức hay không, để chắc rằng thực khách từ phương xa tới không phải bỏ lỡ mực một nắng tuyệt ngon của vùng biển này.

Gọi là mực một nắng để phân biệt với mực tươi hoàn toàn và mực khô, bởi nó không phải là mực khô cũng chẳng phải mực tươi hoàn toàn. Để làm mực một nắng người ta phải chọn mực tươi nguyên mới câu, mổ dọc phía bụng làm sạch ruột rồi phơi nắng một ngày. Khi phơi nắng xong mực được bọc gói rất kỹ giữ lạnh cho đến khi chế biến. Mực một nắng có bề mặt vừa ráo với lớp màng mỏng bao bọc, khiến mực căng mọng trông rất hấp dẫn.

Theo những người chuyên nghề câu mực thì họ hàng nhà mực gồm nhiều loại: mực lá, mực ống, mực tuộc, mực ghim… nhưng chỉ có mực lá mới chế biến được món mực một nắng ngon. Vì thế, người câu mực luôn ưu tiên câu mực lá hơn là các loại mực khác. Đi câu mực thường vào lúc 1 – 2h sáng. Chiếc thuyền lớn chở các “thúng” ra đến ngoài khơi xa, người câu mực ngồi vào thuyền thúng và bắt đầu công việc của mình. Dưới ánh sáng của bóng đèn tròn, mực lá cứ tự tiến đến gần, người câu mực câu lên khá dễ dàng. Khoảng thời gian câu mực kéo dài từ 2 giờ đêm đến 10 giờ sáng. Câu được con mực nào, họ bỏ lên thuyền, có người chuyên lột da, xẻ mực và treo mực thành hàng lên sợi dây căng sẵn. Lúc thuyền cập bến thì mực lá cũng vừa khô qua một nắng, họ chỉ việc cân hàng giao cho “mối” hoặc điểm thu mua.

Trung bình, một con mực lá nặng từ 200 – 300g, có con nặng 1kg. Giá cả tùy theo mực lớn bé. Mực một nắng cần nướng kỹ trên lửa than liu riu, không để lửa già. Con mực có màu trắng tinh, khi nướng chín chuyển sang mầu vàng. Lửa nướng vừa phải, con mực sẽ chín, cả trong cả ngoài, bay tỏa mùi thơm ngọt ngọt tự nhiên. Nếu để lửa già quá, con mực chỉ cháy vàng bên ngoài, còn bên trong thịt vẫn sống. Món mực một nắng không chấm với các loại nước chấm nào khác ngoài tương ớt (cũng giống như mực khô nướng). Khi ăn miếng mực ngọt lịm, mềm mềm, thơm phức, hòa quyện với vị cay nồng của tương ớt mang lại cho du khách thêm niềm phấn khởi. Chỉ thế thôi nhưng món ăn rất đổi bình dị này sẽ để lại nỗi nhớ trong lòng không ít những thực khách đã từng thưởng thức.

Khách du lịch muốn mua mực một nắng đem về làm quà cho người thân, bạn bè? Người bán sẽ lấy loại mực một nắng (để ở tủ cấp đông) mà giao cho khách. Cẩn thận hơn, nếu du khách có mang theo thùng xốp, đựng đá, thì vận chuyển 5, 6 giờ đồng hồ mực vẫn tươi ngon, nên mực một nắng là món khoái khẩu mỗi khi có bạn ở xa đến chơi, món ăn đầu tiên thết khách bao giờ cũng là món mực nướng một nắng. Bên đĩa mực chín vàng, câu chuyện giữa chủ nhân và khách thêm phần rôm rả. Nhìn khách thưởng thức, chủ nhân thầm tự hào với hương vị quê nhà chỉ từ con mực lá đơn sơ, nhưng qua tài chế biến, người vùng biển đã giới thiệu với khách khắp các miền đất nước một món ăn độc đáo vùng biển của Nam Trung Bộ.

Ngày nay, mực một nắng Phan Thiết không chỉ được phục vụ ở các nhà hàng quán ăn ở phố biển Phan Thiết, mà còn được cung cấp cho người tiêu dùng ở khắp nơi, nhờ phương tiện vận chuyển rất sẵn, cũng như các phương tiện trữ lạnh hiện đại hơn nên vẫn giữ được vị tươi ngon vốn có. Cùng với sự góp sức của công nghệ thông tin và phát triển mạnh của du lịch, các website du lịch lúc nào cũng có rất nhiều thông tin về đặc sản nhiều nơi trong đó có mực một nắng Phan Thiết, nên nếu bạn chưa có dịp về Phan Thiết để thử qua mực một nắng nướng tuyệt vời, thì có thể nhờ các phương tiện thông tin sẵn có để mua mực một nắng về rồi tự chế biến, chắc chắn cũng sẽ thú vị không kém khi thưởng thức tại xứ sở của nó là mấy.

– Nguồn Infornet –